"Het recht van een ieder op leven wordt beschermd door de wet"  en  "een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie".  Dit zijn de artikelen 2 en 8 uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het verdrag waar Nederland zich aan heeft verbonden. Dat betekent dat de Nederlandse overheid gebonden is aan de naleving van de artikelen in dit verdrag. Omdat duurzaamheidsorganisatie Urgenda van mening is dat de overheid zich niet houdt aan bovengenoemde artikelen is ze naar de rechter gegaan met de eis zich er wel aan te houden. In 2015 werd Urgenda door de rechtbank in het gelijk gesteld. De overheid tekende beroep aan. In 2018 stelde het Gerechtshof Urgenda opnieuw in het gelijk, waarna de overheid cassatie aantekende. De uitspraak van de Hoge Raad volgde op 20 december 2019. Voor de 3e keer moest de overheid het hoofd buigen. Dit was het definitieve oordeel van de hoogste Nederlandse rechter.

Wat is het probleem? Jaren geleden werd al vastgesteld dat de aarde steeds warmer wordt. De aarde is omringd door een deken. Onzichtbaar, want de deken bestaat uit een aantal onzichtbare gassen. Broeikasgassen worden ze genoemd. Die deken is belangrijk, zonder die deken zou de temperatuur op  aarde altijd ongeveer min 15 graden zijn, geen lekker leefklimaat dus. Sinds de industriële revolutie, zeg 1750, wordt de aarde warmer, eerst ging dat langzaam, later steeds sneller. Men begon zich zorgen te maken, vooral toen men ontdekte wat de oorzaak was: de deken werd dikker, de aarde werd omringd door een steeds dikkere laag broeikasgassen. Dat was in 1988 voor de Verenigde Naties de reden een groep op te richten die onderzoek zou moeten gaan doen, de IPCC, een engelse naam. Sinds die tijd brengt deze organisatie van klimaatwetenschappers elke 5 jaar een rapport uit met hun bevindingen. Daardoor weten we wat de oorzaak is van de opwarming en die kennis stelt hen in staat voorspellingen te doen over de toekomstige opwarming. En dat is niet mis. "Door de opwarming van de aarde worden de levens, het welzijn en de woonomgeving van velen bedreigd, wereldwijd en ook in Nederland. Die gevolgen doen zich voor een deel nu al voor", aldus de voorzitter van de rechtbank. En dat is in strijd met de artikelen uit het eerder genoemde verdrag.

Broeikasgassen bestaan vooral uit koolzuurgas (scheikundigen spreken van CO2 of kooldioxide), methaan en lachgas. Methaan is 23 x , lachgas zelfs 250 x sterker dan CO2. Zoals wij, mensen, zuurstof nodig hebben om te leven, hebben bomen, planten en struiken koolzuurgas nodig om te groeien. Gaan ze dood dan nemen ze de opgeslagen hoeveelheid CO2 mee in de grond. Daardoor is in vele miljoenen jaren een gigantische hoeveelheid CO2 (diep) in de aarde terecht gekomen. Die halen wij er nu weer uit. Dat zijn de beroemde fossiele brandstoffen (turf, steenkool, olie, aardgas). Bij verbranding komt de CO2 weer in de lucht, dat is de beruchte uitstoot. Omdat we heel erg veel verbranden, komt er in korte tijd veel oude CO2 opnieuw in de lucht. Dat maakt de deken dikker en de aarde warmer. De enige manier om dat proces te remmen is de uitstoot te verminderen of het CO2 opnieuw onder de grond te stoppen. Het eerste is een aantasting van onze huidige leefstijl, het laatste is nog een principieel en een technisch probleem.

Urgenda eiste dat de uitstoot van CO2 in het jaar 2020 zou zijn vermindert met 25% ten opzichte van de uitstoot in 1990, dit in overeenstemming met internationaal vastgestelde waarden. Of dat gaat lukken is nu de vraag, maar wel wat de rechter de overheid heeft opgelegd.

De rechtzaal zat vol met vertegenwoordigers uit andere landen. Ook voor de vertegenwoordigers van Europese landen was de uitspraak belangrijk omdat zij, in navolging van Urgenda, in eigen land processen voeren en zich ook kunnen beroepen op het Europese Mensenrechten verdrag. De uitspraak kan dus een wereldwijde impact krijgen.

Om de overheid ter wille te zijn heeft Urgenda op 24 juni van dit jaar, samen met ruim 700 organisaties een 40puntenplan gepresenteerd en overhandigd aan het kabinet. De 40 maatregelen zijn een handreiking. Het laat zien dat 25% CO2 reductie voor eind 2020 mogelijk is. Op internet is het plan te vinden op: https://www.urgenda.nl/themas/klimaat-en-energie/40-puntenplan/ Daar ziet u ook dat er inmiddels 10 punten aan het plan zijn toegevoegd.

Bea en ik waren mede-eisers in het proces van Urgenda. Wij zijn geen wetenschappers maar hebben, door onze aanwezigheid bij die processen, wel veel geleerd.

Jogchum