Elk jaar in het tweede weekend van september zijn duizenden prachtige monumenten in heel Nederland gratis toegankelijk voor iedereen. Het is dé kans om een plek te bezoeken waar je normaal niet zo snel komt en deel te nemen aan de vele activiteiten die georganiseerd worden.

Open Monumentendag, dit jaar op  zaterdag 12 en zondag 13 september, zal er door het coronavirus anders uitzien dan andere jaren. Dit betekent onder meer dat veel monumenten uitsluitend per reservering bezocht kunnen worden. Ook zullen er meer activiteiten in de buitenlucht plaatsvinden.

Het landelijk thema voor 2020 is ‘Leermonument’. Van elk monument valt wel iets te leren: over de geschiedenis, de architectuur, de gebruiksfunctie, eventuele herbestemmingen, etc. Uiteraard zijn er ook monumenten die een nadrukkelijke leerfunctie hebben of hadden, zoals scholen en universiteiten.

Open Monumentendag Bethlehemkerk
Bouwjaar 
1963, architect D. Zuiderhoek

Op de hoek van de Diependaalselaan en de Loosdrechtseweg staat de Bethlehemkerk, een typisch voorbeeld van kerkenbouw uit de wederopbouwperiode. De kerk werd in 1963 in gebruik genomen. Het ontwerp was van de Baarnse architect David Zuiderhoek (1911-1993). In 2015 is het gebouw van binnen grondig verbouwd en kreeg het een prachtige Stilteruimte. In het gebouw bevindt zich een Leeflang-orgel uit 1971. De kerk, een gemeentelijk monument, is thans een PKN-kerk.

Hervormde kerk

In de na-oorlogse periode breidde Hilversum verder uit naar het zuiden. Om de gelovige nieuwe inwoners in hun eigen wijk te kunnen bedienen kwamen in deze periode ook veel nieuwe kerkgebouwen van allerlei gezindten tot stand (waarvan vele inmiddels al weer zijn afgebroken). De Nederlands Hervormde gemeente liet een kerkgebouw ontwerpen door architect David Zuiderhoek. De predikant van de kerk, dominee Onstein, die bevriend was met de architect, was zeer nauw bij de bouw betrokken. Het nieuwe kerkgebouw aan de Loosdrechtseweg kon in 1963 in gebruik worden genomen. De kerk kreeg de naam Bethlehemkerk.

Ontwerp

Het ontwerp omvatte niet alleen een kerkgebouw maar tevens een kosterswoning, jeugdhonk, fietsenstalling en klokkentoren. Het kerkgebouw, gesitueerd langs de Diependaalselaan, wordt gedomineerd door de grote kerkzaal, een hoog, langwerpig en zeshoekig, uit baksteen opgetrokken, bouwdeel. Aan beide zijden steekt een laag en plat bouwdeel uit. Aan de oostzijde bevonden zich hier oorspronkelijk een catechisatieruimte, consistoriekamer, een grote zaal en enkele dienstruimtes.

De kubistische kosterswoning werd aan de noordoostkant van het gebouw geplaatst, langs de Melis Stokelaan. Dit gebouw telt twee verdiepingen, met boven de woonruimtes en op de begane grond het jeugdhonk. Aan de achterzijde van de woning was een fietsenstalling met daarnaast de hoge klokkentoren.

In 1983 werd van de fietsenstalling een aanbouw gemaakt waarin een vergader- en catechisatieruimte kwam. Alle bouwdelen, inclusief de toren werden daardoor met elkaar verbonden.

Eenheid

De Bethlehemkerk heeft de voor de bouwtijd karakteristieke kenmerken van de latere, ‘strakke’ fase van de Wederopbouwperiode. Eveneens kenmerkend voor deze periode was dat de toren los van de andere gebouwen kwam te staan. Hoewel het een complex ontwerp betreft doet het geheel aan als een eenheid. Op verschillende plaatsen voorzag de architect het gebouw van opvallende betonnen lamellen. Hoog in de gevels van de kerkzaal plaatste hij kleine venstergroepjes, die als patroon in de toren terugkomen als galmgaten. De vensters zijn voorzien van gekleurd glas in decoratieve betonnen omlijstingen.

Architect Zuiderhoek

David Zuiderhoek werkte na een bouwkundige opleiding in Amsterdam bij verscheidende architectenbureaus. Bij Jantzen in Amsterdam, die zich op de bouw van kerken toelegde, werkte hij als bouwkundig tekenaar en opzichter. Van 1945 tot 1956 was hij stadsarchitect van Amersfoort, waar hij naast woonwijken ook meerdere kerken ontwierp. Zuiderhoek was officier in de Orde van Oranje-Nassau.

Klik hier voor de Open Monumenten website van Dudok Hilversum met een overzicht van het totale programma.