In deze 40-dagentijd vindt u hier regelmatige een blog van ds Aster Abrahamsen en ds Jetty Scheurwater, maar ook gemeenteleden kunnen hun ervaringen hier plaatsen (mail dan naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.). Er is tevens de mogelijk om je reactie bij een artikel te plaatsen.

Bach en Palmpasen

Op Palmzondag wordt in Nederland traditiegetrouw de Matthäus-Passion uitgevoerd in het Concertgebouw en op de radio uitgezonden (dit jaar wordt een oudere opname uitgezonden op radio 4). Ik luister ook ieder jaar en bewaar nog cassettebandjes met opnames uit de jaren ’90. Maar eigenlijk is deze passiemuziek voor Goede Vrijdag geschreven. Voor Palmzondag componeerde Bach in 1714 de feestelijke cantate Himmelskönig, sei willkommen (BWV 182). Het was de eerste cantate die hij schreef bij zijn aanstelling als concertmeester in Weimar, hij was toen 29.

Op Youtube staan veel uitvoeringen van Himmelskönig, sei willkommen, ik kies deze keer voor de uitvoering van de J.S. Bach-Stiftung: https://www.youtube.com/watch?v=dc8nT_dHCjk

De tekst van de cantate met een toelichting is te vinden op de website https://www.eduardvanhengel.nl/werken/BWV_182.

Graag wil ik hier wijzen op de prachtige inleidende Sonata, met een glansrol voor de blokfluit (ook in andere delen van deze cantate). In dit instrumentale deel verklankt Bach de intocht van Jezus op een ezel in Jeruzalem (Mattheüs 21). Je kunt de stapjes van de ezel haast letterlijk horen! Hieronder volgt een opname van de Sonata met daarbij het oorspronkelijke manuscript van Bach. In de bovenste notenbalk is de blokfluitpartij mee te lezen: https://www.youtube.com/watch?v=HUErFX2ksXg.

In het openingskoor dat hierop volgt, horen we de menigte Jezus toejuichen en we zien haast voor ons hoe er met palmtakken naar hem wordt gezwaaid. Zie voor dit juichende deel ook de uitvoering o.l.v. John Eliot Gardiner: https://www.youtube.com/watch?v=ePcqLq8NIjg.

Lichter en vrolijker kan Bach haast niet zijn! Gardiner schrijft in zijn toelichting bij dit deel: ‘Seldom is Bach so freshly light-hearted.’

Bij dit juichende deel moest ik denken aan de illustratie van Jezus op de ezel van Kees de Kort uit de reeks ‘Wat de Bijbel ons vertelt’, die leuke boekjes van vroeger. 

Ik vond er een mooi artikel over in Trouw (8 april 2019): https://www.trouw.nl/religie-filosofie/wat-gebeurt-er-als-je-de-tekeningen-van-kees-de-kort-naast-eeuwenoude-iconen-zet-dit-is-het-bijbelverhaal~b8f997bc/

Gaandeweg wordt in de cantate steeds meer vooruitgewezen naar het lijden en de kruisiging (zoals in delen 6 en 7: ‘Jesu, deine Passion’). In de komende Stille Week hoop ik enkele delen uit de Matthäus-Passion en Johannes- Passion kort onder de aandacht te brengen op dit weblog.

Marco Goud

Bach, Buxtehude en de ciaconna

Vandaag wil ik een compositie voor de veertigdagentijd onder de aandacht brengen van Dieterich Buxtehude (1637-1707), door Bach zeer bewonderd. Het gaat om ‘Jesu, meines Lebens Leben’ (BuxWV 62), gebaseerd op het gelijknamige lied voor de lijdenstijd van Ernst Christoph Homburg. Het is geschreven in de vorm van een ciaconna (ook wel chaconne), een reeks variaties op een steeds herhaald basmotief. In deze vorm heeft Bach ook tal van composities geschreven (aan het slot geef ik daarvan een beroemd voorbeeld). Een erg leuk voorbeeld hiervan is de recente opname van Dianne Heijstee met twee andere blokfluitisten – gespeeld op afstand! – van een ciaconna van A. Falconieri op haar Youtubekanaal (https://www.youtube.com/watch?v=T8214WODlkE).

Een heel mooie uitvoering van Buxtehudes ‘Jesu, meines Lebens Leben’ is van Vox Luminis o.l.v. Lionel Meunier (afkomstig van hun schitterende CD Abendmusiken): https://www.youtube.com/watch?v=UkRzcF4wckg

Als u onder het filmpje op ‘meer weergeven’ klikt, krijgt u nadere informatie over de uitvoering, de tekst van het lied en informatie over de getoonde schilderijen in het filmpje (het eerste schilderij komt toevallig overeen met de afbeelding op het omslag van het laatst verschenen wijkblad ‘Rond de Bethlehemkerk’).

Het is een schitterend koorwerk met een zeer indringende tekst. Ook het amen (vanaf 5:33) is heel bijzonder. Wat mij betreft een van de mooiste amens uit de muziekgeschiedenis.

Op Youtube zijn nog veel meer mooie opnames te vinden, bijvoorbeeld van Anima Aeterna o.l.v. Jos van Immerseel (https://www.youtube.com/watch?v=peBc6OFC7NM).   

Het lied staat in het Liedboek onder liednummer 575 (‘Jezus, leven van ons leven’). De Alphense organist Simon Stelling heeft een opname online gezet van de orgelbegeleiding waarbij thuis meegezongen kan worden, nu de samenzang in de kerk momenteel vanwege de huidige omstandigheden niet mogelijk is: https://www.youtube.com/watch?v=-7i-eZcl3r4

De jonge Bach maakte een mooie koraalbewerking over dit lied (BWV 1107, in de Neumeister Sammlung), hier gespeeld door Benjamin Alard (die werkt aan een nieuwe opname van alle orgelwerken van Bach): https://www.youtube.com/watch?v=6HgVHcIhH3c

Nog een toegift, die ik als Rotterdammer niet onvermeld kan laten:

Een heel bijzondere uitvoering van Bachs beroemde Chaconne voor viool (BWV 1004), afgelopen zaterdag op het carillon van de Rotterdamse Laurenskerk gespeeld! https://www.youtube.com/watch?v=MfaDcnEti-M.

Marco Goud

Afgelopen maandag leek voor veel mensen een soort ‘blue Monday’ te zijn. Ik weet niet hoe dat voor u was, maar ik hoorde van verschillende mensen om me heen dat het maandag even tot een dieptepunt kwam. De meesten van ons zijn nu 2 weken lang voornamelijk thuis, zitten met andere gezinsleden op elkaars lip, of zijn juist al 2 weken alleen. Er is angst, omdat het coronavirus zich nu ook steeds verder verspreid in ons eigen Hilversum. Ook hier is het in verzorgingshuizen geconstateerd, ook hier komt het steeds dichterbij. Ineens horen we van kennissen en vrienden en familieleden die zijn geïnfecteerd. Dat leidt tot onrust en grote spanning.

Maandag was ook de dag waarop bij veel mensen het besef indaalde dat dit nog wel even gaat duren. Veel mensen zaten maandag op het punt dat de eerste plannen zijn gemaakt, thuis, op het werk en ook in de kerk. Ze hadden zich herpakt en bedacht hoe ze deze tijd door kunnen komen. En dan komt er dus ook tijd en ruimte vrij voor het besef: dit gaat nog wel even duren. De moeheid komt los. Zeker toen dinsdag Mark Rutte aankondigde dat dit nog tot 28 april duurt en wie weet hoe lang daarna nog. Hij zei dat met de woorden (die vast legendarisch worden) :

We zijn voorbij de start, maar nog niet aan het einde van het begin.’

De moed zinkt ons in de schoenen. We hebben nu 2 weken geïmproviseerd, maar hoeveel weken gaat dit nog duren? Hoe gaan we nu verder? Hoe houden we dit vol? Sommigen leggen zich erbij neer, anderen worden er boos of wanhopig, verdrietig of paniekerig van. En de meesten zullen al die gevoelens door elkaar hebben. Ik in ieder geval wel.

Ook worden er, nu het eerste stof is gedaald, steeds meer vragen gesteld, ook op geloofsgebied. Waarom gebeurt dit? Waarom grijpt God niet in? Wat is zijn bedoeling? Waar is God in deze crisis? En ook klinken overal antwoorden: dit virus zou een straf van God zijn. Dit virus zou het einde der tijden inluiden.

Zelf geloof ik dat God alle dingen ten goede doet meewerken (Romeinen 8:28). Deze crisis is vreselijk en we bidden en roepen tot God dat wij bevrijd willen worden van dit virus. Maar er komen ook goede dingen uit voort. Er lijken ook gebeden verhoord te worden: lucht die schoner wordt; er zwemmen weer vissen in het water van Venetië. Er zijn haast geen verkeersdoden. Mensen hebben ineens tijd om met hun kinderen buiten te spelen en hoeven niet te jagen om overal op tijd te zijn. Ik sprak vandaag nog een oudere man die helemaal gelukkig was omdat hij in tijden niet zoveel kaartjes, telefoontjes en videogesprekken had gehad als in de afgelopen 2 weken.

Zoals pastor Wim Vlooswijk in zijn preek zei afgelopen zondag: ‘mensen bidden om een ingrijpen van God; maar misschien is de verbondenheid in het bidden en de verbondenheid met allen die geslagen zijn door deze ziekte nog veel belangrijker dan een mogelijk ingrijpen van God.’

Juist nu, juist nu we weten dat dit nog weken gaat duren, juist nu de moed ons soms in schoenen zakt, juist nu is het nodig om op elkaar betrokken te blijven. Om samen sterk te zijn in geloof, hoop en liefde. Om voor elkaar te bidden, om elkaar aan te vullen, elkaar te scherpen, elkaar bij te staan. Om samen de lofzang gaande te houden en God aan te roepen. Om samen te zoeken naar hoe God ook nu dingen ten goede laat meewerken.  

Vanaf zondag gaan we de Stille Week in. Christus lijdt mee met alle mensen die lijden. En hij overwint. We zullen weer opstaan. Daar mogen we samen naar uitkijken.

In verbondenheid,

ds. Aster en ds. Jetty